Tag Archives: inwestowanie

Emerytura w wieku lat 40 lub wcześniej jako rentier – ile musisz odkładać i jak inwestować

Więc jak przejść na emeryturę w wieku lat 40, czy to w ogóle jest możliwe? Otóż najistotniejszą rolę będzie grać zaledwie kilka czynników:

Ile potrzebujemy, żeby żyć na dobrym poziomie?

Jaki procent naszych oszczędności możemy wybrać, żeby starczyły nam do końca życia?

Jaki procent naszego dochodu jesteśmy w stanie odłożyć?

Jak długo już oszczędzamy/inwestujemy?

Jak duży zysk procentowy otrzymujemy z naszych inwestycji?

Może wydawać się, że odpowiedzią na te pytania należałoby się zająć w kilku odcinkach i użyć jakiegoś bardzo skomplikowanego algorytmu, aby odpowiedzieć sobie w pełni na wszystkie pytania, ale tak nie jest. Niektóre odpowiedzi będą stałymi podobnymi dla niemal wszystkich osób.

Tutaj znajduje się kalkulator, który pozwoli nam na wpisanie większości danych odpowiadających na te pytania. Zwrot z inwestycji będzie się oczywiście różnić i może osiągnąć, zależnie od doświadczenia, między 5-12%, jeżeli mówimy o pasywniejszych formach inwestowania lub nawet 25%, jeżeli mówimy o bardzo aktywnych formach biznesu. 8% to raczej bezpieczne założenie, jeżeli nastawimy się w naszym portfelu na ETF-y i ich długoterminowy wzrost, ale jeżeli chcesz mieć 60% lub więcej obligacji w swoim portfelu to nastaw się na 5%.

Standardowo im bliżej emerytury, tym większy procent przekładamy w obligacje więc na ogół statystyki pokazują, że bezpieczny poziom wypłat, żeby starczyło nam do śmierci to około 4%, prosta matematyka, jeżeli nasze portfolio rośnie 5%, a wypłacamy 4% , to nie będzie większych problemów, oczywiście nadal inflacja powoli będzie się w to wgryzać w tej sytuacji, ale zbyt wolno, żeby nas dopaść nim zrobi to kostucha. Zapewne nieraz zauważyliście już, że moje  artykuły mają was zainteresować tematem, a nie podać wszystko na tacy, dokładne kalkulacje i emulacje ile % portfolio można wypłacać , są na internecie, więc możecie uwierzyć mi, że 4% to dobra stała lub śmiało znaleźć dane i dostosować do siebie.

Po ustaleniu, że zwrot z inwestycji, zależnie od tego, jaki typ inwestycji uprawiamy, jest stosunkowo stały, i wypłaty są stałe zostaje nam tylko uzupełnić nasz dochód i jaki jego procent odkładamy, żeby dowiedzieć się jak szybko będziemy mogli przejść na emeryturę. Po kilku zabawach tym kalkulatorem staje się dość jasne, że jaki % naszej wypłaty odkładamy i czas to dwa najistotniejsze czynniki, zwrot z inwestycji ma znaczenie, owszem, ale czy uzyskasz 5%, czy 12% nie przyspieszy diametralnie procesu, więc wniosek jest jeden, zacznij jak najwcześniej, odkładaj jak najwięcej, zwiększaj swój dochód, by odkładać szybciej i więcej.

P/E i Peter Lynch

P/E (z ang. price/earnings ratio) lub z wolnej polskiej adaptacji C/Z (cena/zysk) jest dobrym ale bardzo podstawowym sposobem analizowania rynku akcji który sprawdza się nieźle na kilkaset sposobów. Oczywiście polecam każdemu kto tego wskaźnika nie zna poczytać o nim trochę więcej, żeby mieć pokryte podstawy, aczkolwiek dziś chciałbym podzielić się jedną z technik użycia tego oto wskaźnika podaną przez Petera Lyncha w jego książce “One up on Wall Street”

 

Jedną z podstawowych technik było porównanie tego wskaźnika z wzrostem firmy. Przykładowo jeżeli P/E było 15 a firma rośnie 20% rocznie to być może jest to dobra okazja. Generalnie P/E o połowę wzrostu to bardzo dobra okazja a P/E dwukrotnie większe niż wzrost to bardzo zła okazja.

 

Peter Lynch rekomenduje lekkie utrudnienie tej techniki przez odnalezienie długofalowego wzrostu tej firmy, następnie dodanie do niego dywidendy jaką firma wypłaca i podzielenie tego przez P/E. Przykładowo jeżeli firma rośnie średnio 12% rocznie, i wypłaca średnio 3% dywidendy a do tego jej P/E jest 10 to (12+3)/10 =1.5 W tej sytuacji interpretujemy wyniki następująco:

1 (i poniżej) – wynik słaby

1.5 – jest ok

2 (lub więcej) – dobre okazje których szukamy

Przykładowo firma z 15% wzrostem, 3% dywidendą i P/E = 6 jest piękną trójką.

 

Należy pamiętać, że jest to tylko jedna z wielu technik i nie jest ona zastąpieniem dogłębnej analizy firmy i rynku a jedynie jednym z narzędzi.

 

Kupno czy wynajem mieszkania część 2

Aspekty które należy uwzględnić w decyzji kupna czy wynajmu to:

  1. Czy zamierzamy w tym miejscu spędzić 15-30 lat?
  2. Jeżeli nie to czy w tej lokacji mieszkania zyskują na wartości, czy miejsce się rozwija czy uda się wynająć lub sprzedać jeżeli będziemy zmuszeni do przeprowadzki?
  3. Jak stabilna jest nasza sytuacja zawodowa i zdrowotna? Jaka jest szansa, że w ciągu 15-30 lat nasze zdrowie lub rynek nie pozwolą nam kontynuować spłacania mieszkania?
  4. Czy pożyczka którą bierzemy pozostawia nam jakieś wolne finanse jeżeli nasz styl życia lub koszty życia ulegną zmianie? Częstym błędem jest branie maksymalnej pożyczki na jaką pozwala bank na największe możliwe mieszkanie a później zdziwienie gdy w pracy jest mniej nadgodzin/dodatków i nie starcza na spłatę, może zacząć od mniejszej nieruchomości?
  5. Czy minimalny wkład jaki żąda bank jest najlepszą opcją? Może lepiej odłożyć więcej depozytu i spłacać mniej miesięcznie?
  6. Czy będzie możliwość szybszego spłacania pożyczki?
  7. Naprawy zwykle są na koszt właściciela, teraz będą na nas, jak duży jest koszt napraw i ubezpieczeń, czy dochodzą jakieś opłaty lub podatki?
  8. Czy z innych inwestycji jesteś w stanie zarobić więcej niż to 3% które zyskujemy zgodnie z obliczeniami z części pierwszej ?
  9. Czy nieruchomość ma jakieś ukryte wady? Jakie będą koszty zatrudnienia specjalisty i sprawdzenia, koszty zakupu i podatki z tym związane?

 

To są podstawowe rzeczy które trzeba rozważyć/sprawdzić w sytuacji kupna mieszkania w niektórych sytuacjach tych pytań może być znacząco więcej lub niektóre mogą być nieistotne w Twoim przypadku/lokacji ale nadal jest sporo aspektów które mogą znacząco zachwiać postrzeganiem takiego zakupu jako inwestycji lub jego potencjalną zyskownością. Powinieneś sam siebie zapytać co może znacząco zaważyć na zysku lub stracie w tym przypadku. Pozostaje aspekt emocjonalny, który moim zdaniem jest najmniej istotny ale wbrew pozorom brałem go pod uwagę i dla niektórych może być bardziej istotny niż dla mnie, zajmiemy się tym w części trzeciej.

Podstawy 101 Pasywne inwestowanie – fundusze indeksowe/ETF

Należy zacząć od tego, że w pełni pasywne inwestowanie jest praktycznie niemożliwe. Nakład pracy lub monitorowanie inwestycji jest wymagane szczególnie w początkowym stadium ale i często w stadiach późniejszych.

 

Dwa sposoby inwestycji które najczęściej przychodzą nam na myśl w związku z pasywnością to:

  1. Nieruchomości – ponownie, trzeba znaleźć odpowiednią nieruchomość, podołać wszystkim formalnościom,  otrzymać pożyczkę i ostatecznie wynająć, po spełnieniu tych kroków inwestycja staje się faktycznie dosyć pasywna.. dopóki lokator się nie wyprowadzi.
  2. Fundusze indeksowe/ETF – jest to sposób długoterminowego inwestowania przy zmniejszonym poziomie ryzyka, ponownie na start, musimy w Polsce założyć konto maklerskie, wybrać i zakupić fundusz jaki nas interesuje i w tym momencie staje się ta inwestycja stosunkowo pasywną.

 

Czym są fundusze indeksowe i dlaczego warto się nimi zainteresować?

 

W odróżnieniu od aktywnie zarządzanych funduszy, są one zwykle zarządzane przez komputer, który kupuje albo cały rynek (na przykład kupując WIG20, WIG40, czy amerykański SP500) i kupuje go w proporcjach takich aby reprezentować go niemal idealnie, lub też część rynku. Co za tym idzie komputer który tym zarządza nie potrzebuje mieć najnowszego Mercedesa ani też spędzać urlopu na Hawajach. Koszt posiadania takiego funduszu jest więc znacząco niższy. Dla porównania aktywnie zarządzane fundusze pobierają opłatę 3-5% natomiast fundusze indeksowe od 0.03% -2%.

 

Ale może aktywnie zarządzane fundusze zarobią mi więcej pieniędzy?

 

Otóż nie, dane  statystyczne pokazują, że w długoterminowym spojrzeniu, około 20 lat, aktywnie zarządzane fundusze, mimo iż jest ich tysiące jak nie miliony, niemal nigdy nie zyskują więcej niż indeksy ( a więc nie więcej niż zyskałby rynek)! A te kilka które zyskuje więcej mogą być zwyczajnie szczęśliwym trafem. Statystyki te opublikował John C. Bogle, twórca Vanguard, człowiek uznawany za jednego z najuczciwszych ludzi w branży finansowej, a założony przez niego fundusz jest obecnie największym na świecie.

 

Ale przecież 2% kosztów więcej to nie tak dużo! Dam zarobić mojemu bankierowi, może uda mu się jednak pobić rynek!

 

Tak się może wydawać niestety kiedy spojrzymy na zeszłe wyniki czyli średni wzrost 12% rocznie ( a wielu inwestorów uważa, że jest to wynik zawyżony przez spekulantów i należy spodziewać się raczej 8% w przyszłości) to nie wygląda to optymistycznie! Proszę spojrzeć na precyzyjne obliczenia 2% vs brak opłat.

 

Zakładając 100 000 zainwestowane na 6% zysku jak widać 2% pożera nam 40% naszego zysku!

obliczeniazVanguard
Źródło:

https://investor.vanguard.com/investing/how-to-invest/impact-of-costs

Więc kiedy wspomnę, że dzięki inwestycjom wysłałem dwójkę dzieci na Harvard… dziecko mojego bankiera i dziecko mojego doradcy finansowego. Ten żart może nie wydawać się aż tak śmieszny w świetle powyższych obliczeń.

Hej znalazłem fundusz XYZ który zrobił 300% w miesiąc, kiedy indeksy nie zrobiły tyle w 5 lat!

 

Należy rozróżniać pomiędzy inwestycją a spekulacją, w przypadku inwestycji minimalizujemy ryzyko poprzez dywersyfikację i długoterminowość, w przypadku funduszy indeksowych ponosimy tylko ryzyko rynku, co za tym idzie, należy zapytać samego siebie, czy za 20 lat cały rynek będzie wart więcej niż dzisiaj? Myślę, że na skutek naszej ciągłej pracy i progresu w dziedzinie nauki odpowiedź brzmi: tak, i przeszłe wyniki potwierdzają ten pogląd ale zeszłe wyniki nie wyrokują przyszłości więc ryzyko nadal istnieje tylko znacząco zminimalizowan. Natomiast czy za kolejne 3 miesiące ten sam manager który jest odpowiedzialny za te 300% powtórzy ten wynik ? Czy nadal będzie zarządzał tym funduszem? Czy jego wybory będą równie trafne? Tak krótki okres czasu zawiera znacznie więcej spekulacji, a spekulacja to nie jest to co tutaj dyskutujemy, jeżeli chcesz spekulować musisz liczyć się ze znacząco mniejszą pasywnością, znacząco większym wkładem pracy i znacząco większym ryzykiem. Praktyka pokazuje, że długoterminowo niemal nigdy aktywnie zarządzane fundusze nie pokonują indeksów ale jeżeli chcesz spekulować krótkoterminowo to pamiętaj, że nie ma to zbyt wiele wspólnego z inwestowaniem.

 

Więc co mam kupić?

 

No i tu na polskim rynku zaczyna się problem. W zasadzie dostępne są tylko ETF-y Lyxora na WIG20, DAX i SP500 i to nadal 0.45% to może w porównaniu z funduszem indeksowym który ma 2% i nie warto go wspominać nie jest źle, ale nadal jest to spora opłata i mały wybór. Jeżeli ma się możliwość inwestowania na amerykańskim albo brytyjskim rynku to wybór jest znacząco lepszy. Miejmy nadzieję, że Vanguard w końcu się zlituje i uzna nas za rynek warty zainteresowania.

Podstawy 101: Kapitalizacja odsetek

W cyklu Podstawy 101 skupimy się na bazowych aspektach inwestowania i oszczędzania w krótkich artykułach. Witam w pierwszym cyklu dotyczącym kapitalizacji odsetek.

 

Jest to jeden z najbardziej niedocenianych aspektów naszego inwestowania i oszczędzania.

 

Zakładając, że mamy lat 20 i odkładamy na emeryturę, 100 euro miesięcznie startując z 1000 euro wkładu startowego, po 45 latach możemy spodziewać się przy 12% zwrocie (średni zwrot z rynku akcji) otrzymać kwotę  €2,434,700.93

 

Polecam każdemu osobiście pobawić się kalkulatorem na :

https://thecalculatorsite.com/finance/calculators/compoundinterestcalculator.php

Najważniejsze jest to aby analizować i sprawdzać samemu podane fakty a także używać kilku różnych źródeł.

 

Oczywiście należy brać tutaj pod uwagę więcej czynników jak:\ inflacja, cykle rynku na którym inwestujemy oraz wkład czasu i pracy jaki na to poświęcamy. Aczkolwiek nawet kilka zabaw z tym kalkulatorem pokazuje wyraźnie, że dwa czynniki są tu najistotniejsze: czas inwestowania oraz oprocentowanie na jakim inwestujemy. Mają one znacząco większe znaczenie niż kwoty jakie inwestujemy. Widząc jak to działa może warto rozważyć ponownie czy rzeczy na które bierzemy pożyczkę przyniosą nam więcej zysku niż odsetki jakie za nie zapłacimy.

 

Chcemy żeby odsetki zawsze działały na naszą korzyść a nie korzyść naszego bankiera. Co za tym idzie dobre praktyki dotyczą:

  1. Pozbądź się długu na wysokim oprocentowaniu, jak najszybciej spłać swoje karty kredytowe i pożyczki konsumenckie, w pierwszej kolejności niemal nigdy nie powinieneś takich długów tworzyć.
  2. Maksymalizuj spłatę pożyczki mieszkaniowej jeżeli taką posiadasz jak i innych pożyczek inwestycyjnych.
  3. Rozważ dokładnie każdą kolejną pożyczkę, czy zysk z tego co kupiłeś będzie większy niż procent jaki za to zapłacisz, owszem nie ma tu jasnych wyznaczników, przykładowo pożyczka na mieszkanie może być  oprocentowana 5% a nieruchomości średnio przynoszą 8% zysku rocznie ale jeżeli bierzemy pod uwagę zmienność oprocentowania, wahania rynku i długi czas tej pożyczki (15-30 lat) to sytuacja nie jest aż tak klarowna (do tego tematu jeszcze wrócimy) . Mamy też czynniki typu, zakup samochodu, w tym przypadku jeżeli pozwoli Ci to na dojazd do lepiej płatnej pracy być może się to opłaci ale jeżeli do pracy masz 15 minut rowerem i nie masz gotówki na samochód może warto rozważyć czy warto kapitalizację odsetek skierować przeciwko sobie w zamian za zwiększenie statusu społecznego? 
  4. Z racji, że czas jest jednym z najistotniejszych aspektów kapitalizacji, zacznij oszczędzać i inwestować już dziś. Nawet jeżeli nie masz wystarczającej wiedzy i funduszy żeby osiągnąć 8%, 10% czy 12% samo otworzenie lokaty i sprawienie, że 4% inflacji nie działa przeciwko tobie, jest lepszym startem niż może się to wydawać. Podjęcie aktywnego działania jak najwcześniej zawsze przewyższa korzyściami odkładanie rzeczy na później gdy będę: miał więcej/zarabiał więcej/wiedział więcej/miał lepszy zwrot z inwestycji.
  5. Aktywnie edukuj siebie na temat możliwości zwiększenia zwrotu z inwestycji, kapitalizacji odsetek, technik oszczędzania i rozwoju samego siebie. Nie da się zbankrutować inwestując w siebie, dobrym startem jest odkładanie 10-40% wszystkiego co wpływa na twoje konto jak i poświęcania co najmniej 10-40% swojego wolnego czasu na dalszą edukację.